Logowanie do profilu lekarza
Przez login.gov
Nie masz konta? Zarejestruj się
Przez login.gov
Nie masz konta? Zarejestruj się
fot. licencja OIL w Warszawie
Autor: Gabriela Pacek
Wystawianie recept pro auctore oraz pro familiae ułatwia dostęp do leczenia i zapewnia ciągłość terapii, ich stosowanie podlega jednak określonym wymogom prawnym oraz obowiązkom dokumentacyjnym.
Kwestie wystawiania szczególnego rodzaju recept, określanych jako pro auctore oraz pro familiae, reguluje ustawa z 6 września 2001 r. prawo farmaceutyczne. Ustawodawca umożliwił osobom wykonującym określone zawody medyczne wystawianie recept dla siebie lub najbliższych członków rodziny.
Rozwiązanie to ułatwia dostęp do leczenia farmakologicznego oraz zapewnia ciągłość terapii zarówno lekarza, jak i jego najbliższych. Korzystanie z tego uprawnienia wiąże się jednak z określonymi wymogami i ograniczeniami. Należy podkreślić, że zarówno receptę pro auctore, jak i pro familiae można wystawić w formie elektronicznej albo papierowej.
Recepta pro auctore jest wystawiana przez osobę uprawnioną dla samej siebie. Lekarz może wystawić taką receptę w związku ze swoimi potrzebami zdrowotnymi. Może ona obejmować produkty lecznicze dostępne na receptę, o ile ich przepisanie jest uzasadnione stanem zdrowia osoby wystawiającej dokument.
Recepta pro familiae wystawiana jest natomiast dla osób najbliższych lekarza uprawnionego do jej wystawiania. Zgodnie z art. 95b ust. 3 pkt 2 prawa farmaceutycznego do osób uprawnionych do otrzymania recepty zaliczamy zatem: małżonka, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu, krewnych w linii prostej, powinowatych w linii prostej, a w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa osoby wystawiającej.
Uprawnienia do wystawiania takich recept mają przede wszystkim lekarze i lekarze dentyści posiadający pełne prawo wykonywania zawodu. Lekarz, który wystawia receptę dla siebie czy też osób najbliższych wymienionych w ustawie, ponosi pełną odpowiedzialność za zasadność ordynacji przepisanego leku, dokładnie w taki sam sposób jak w przypadku każdej innej recepty. Oznacza to, że powinien uwzględnić indywidualne wskazania medyczne i przeciwwskazania u każdej z osób, którym wystawia receptę, oraz prawidłowo ocenić bezpieczeństwo terapii.
Możliwość wystawiania recept dla siebie i rodziny nie oznacza całkowitej dowolności w działaniu. Osoba wystawiająca receptę musi działać na podstawie aktualnej wiedzy medycznej, a także zgodnie z obowiązującymi przepisami. Recepty podlegają kontroli, zwłaszcza w przypadku, gdy dotyczą leków refundowanych.
Dodatkowo bardziej szczegółowe ograniczenia mogą obejmować niektóre kategorie produktów leczniczych, zwłaszcza jeśli są to środki o charakterze odurzającym oraz substancje psychotropowe.
Zgodnie z art. 95b ust. 3 ustawy prawo farmaceutyczne recepty pro auctore oraz pro familiae wystawiane są albo w postaci elektronicznej, albo papierowej. Rozporządzenie ministra zdrowia z 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania w § 1 wskazuje, iż dokumentacja medyczna jest prowadzona przez podmiot, który udziela świadczeń zdrowotnych, w postaci elektronicznej.
Dokumentację medyczną w formie papierowej można prowadzić tylko, gdy przepisy rozporządzenia tak wskazują lub z powodu warunków organizacyjno- -technicznych niemożliwe jest prowadzenie jej w formie elektronicznej. Co ważne, dokumentacja może być prowadzona wyłącznie w jednej z tych postaci.
Art. 2 pkt 6 ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia definiuje medyczną dokumentację elektroniczną jako dokumenty, które zostały wytworzone w postaci elektronicznej, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia i integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez ZUS.
Inaczej natomiast została uregulowana kwestia recept pro auctore i pro familiae w formie papierowej. Zgodnie z § 66 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania lekarz, który wystawia tego rodzaju recepty w postaci papierowej, prowadzi dokumentację zbiorczą o charakterze wewnętrznym w formie wykazu. Może on być prowadzony dla wszystkich łącznie albo dla każdej osoby oddzielnie. Wykaz powinien być opatrzony imieniem i nazwiskiem lekarza oraz zawierać poszczególne elementy wskazane w § 66 ust. 3 rozporządzenia: numer kolejny wpisu, datę wystawienia recepty, rozpoznanie choroby, rozpoznanie problemu zdrowotnego lub urazu, numer PESEL osoby, dla której lekarz lub lekarz dentysta wystawia receptę, dawkę produktu leczniczego lub środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego albo postać, w jakiej wyrób medyczny, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub produkt leczniczy ma być wydany.
Warto podkreślić, że recepty pro auctore i pro familiae mogą wystawiać nie tylko lekarze i lekarze dentyści aktywnie wykonujący zawód, ale także osoby posiadające prawo wykonywania zawodu, które zaprzestały jego wykonywania. Uprawnienie to obejmuje wystawianie recept dla małżonka, osoby pozostającej we wspólnym pożyciu oraz krewnych i powinowatych w linii prostej. W przypadku recept na bezpłatne leki oraz wyroby medyczne dla osób do ukończenia 18. roku życia i po ukończeniu 65. roku życia krąg uprawnionych obejmuje również krewnych w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa. Zasady te zostały określone w art. 43a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wystawianie recept pro auctore oraz pro familiae jest uprawnieniem, które przysługuje lekarzom i lekarzom dentystom. Mogą być wystawiane zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej. Obowiązkiem lekarza wystawiającego recepty papierowe jest prowadzenie dokumentacji zbiorczej w formie wykazu o charakterze wewnętrznym. Każda recepta powinna być wystawiana zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz z uwzględnieniem indywidualnego stanu zdrowia pacjenta.
