Evidence-based… design?

W „Buildings” w 2024 r. ukazał się artykuł dotyczący preferencji pacjentów w zakresie wyglądu poczekalni stomatologicznych. Badanie wykazało, że pozytywnie oceniano obecność w poczekalni żywej roślinności, dużych okien z widokiem na naturę, a także zaokrąglonych kształtów i naturalnych materiałów w wykończeniach. Pacjenci dostrzegali ich potencjał także w ograniczaniu stresu. Obecność żywej roślinności stanowi czynnik związany z koncepcją biofilii, a jej korzystny wpływ w innych badaniach wykazano także w kontekście personelu medycznego.

Niezależnie od wystroju wnętrza badania wskazują też na korelację między poziomem stresu u pacjenta a czasem oczekiwania na wizytę. Istotne elementy poczekalni to również zapachy oraz dźwięki niezwiązane bezpośrednio z leczeniem. Związek muzyki słuchanej przed zabiegiem chirurgicznym, w czasie jego trwania i po nim u dorosłych pacjentów z mniejszym bólem pooperacyjnym, niższym poziomem niepokoju, a także wzrostem satysfakcji pacjenta wykazano w metaanalizie, która ukazała się w magazynie „The Lancet” w 2015 r.

W badaniu opublikowanym na łamach „Patient Preference and Adherence” w 2026 r. wykazano natomiast zależność między kolorem odzieży chirurgów szczękowo-twarzowych a tym, jak postrzegali ich pacjenci wyłącznie na podstawie zdjęć. Najmniej korzystnie wypadał czerwony kolor odzieży medycznej, który naturalnie kojarzony jest z krwią. Granatowy strój wiązano z najwyższym poziomem doświadczenia lekarzy. W innych badaniach kolor granatowy łączony był także z profesjonalizmem i wyższym poziomem zaufania pacjenta.

Moment, w którym pacjent zajmuje miejsce na fotelu stomatologicznym i zmienia pozycję na leżącą, wymaga od personelu medycznego uważnego zarządzania przebiegiem zabiegu. Na komfort pacjenta wpływają nie tylko kompetencje lekarza i przebieg leczenia, lecz także organizacja pracy i sposób komunikacji zespołu. Przekazywanie narzędzi poza zasięgiem wzroku pacjenta, uporządkowana taca z narzędziami czy obecność dodatkowych elementów skupiających uwagę pacjenta, jak obrazy na ścianach czy ekrany na suficie, to przykłady takich rozwiązań. Korzystny wpływ może mieć także zadbanie o komunikację asysty i lekarza, unikanie niezrozumiałego dla pacjenta szeptu, spokojny i pewny ton głosu, jak również ulubiona muzyka pacjenta podczas przeprowadzania zabiegu w gabinecie.

Projektowanie przestrzeni gabinetu i poczekalni w ramach evidence-based design staje się praktyką obecną już nie tylko w wybranych gabinetach w sektorze prywatnym. Architektura wnętrz, psychologia koloru, zarządzanie bodźcami dźwiękowymi i zapachowymi stanowią więcej niż dodatek estetyczny. Na doświadczenie pacjenta wpływają zarówno kompetencje kliniczne, wynik leczenia, jak i dbałość o otoczenie czy komunikację. To, z jakim obrazem i wspomnieniem pacjent opuści gabinet, będzie miało natomiast przełożenie nie tylko na dalszą współpracę, ale także na jego ogólne nastawienie do wizyt stomatologicznych.