Zdrowe dziąsła – ważny element zdrowia całego organizmu

Czym jest periodontologia? I czy rzeczywiście periodontolog jest potrzebny?

Periodontologia zajmuje się profilaktyką, diagnostyką i leczeniem chorób dziąseł oraz przyzębia, czyli tkanek, które utrzymują nasze zęby. Zapalenie dziąseł jest procesem odwracalnym, natomiast zapalenie przyzębia to przewlekła choroba prowadząca do niszczenia tkanek i kości otaczających zęby, a nieleczona – nawet do ich utraty. Podstawową diagnostykę powinien przeprowadzać każdy lekarz dentysta, natomiast bardziej zaawansowane przypadki wymagają opieki periodontologa. Choroba może przez wiele lat rozwijać się niemal bez bólu, dlatego pacjenci często zgłaszają się zbyt późno.

Jak dużo pacjentów cierpi na choroby dziąseł i jak leczenie przyzębia wpływa na ogólny stan zdrowia pacjenta?

Skala problemu w Polsce jest ogromna. W grupie osób w wieku 35–44 lat zaledwie 1 proc. badanych ma całkowicie zdrowe przyzębie. Ponad połowa ma patologiczne kieszonki przyzębne, a u kilkunastu procent występują zmiany świadczące o zaawansowanej destrukcji tkanek.

Jamy ustnej nie możemy traktować w oderwaniu od reszty organizmu. Najlepiej poznanym przykładem jest dwukierunkowa zależność z cukrzycą – źle kontrolowana cukrzyca zwiększa ryzyko i ciężkość zapalenia przyzębia, a periodontitis może utrudniać kontrolę glikemii. Istnieją również związki z chorobami sercowo-naczyniowymi, reumatoidalnym zapaleniem stawów czy niektórymi chorobami neurodegeneracyjnymi. Wiele z tych schorzeń łączą wspólne czynniki ryzyka, m.in. palenie tytoniu, otyłość, nieprawidłowa dieta i mała aktywność fizyczna.

Jak więc dobrze dbać o dziąsła?

Podstawą jest szczotkowanie zębów dwa razy dziennie przez co najmniej dwie minuty oraz codzienne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych. W ciasnych przestrzeniach stosujemy nić dentystyczną, a przy otwartych – odpowiednio dobrane szczoteczki międzyzębowe. Badania wskazują, że szczoteczki elektryczne z okrągłą główką skuteczniej redukują płytkę bakteryjną i zapalenie dziąseł niż manualne, dlatego je rekomenduję pacjentom. Najważniejsze pozostają: odpowiednia szczoteczka i pasta, prawidłowa technika, systematyczność i indywidualne dopasowanie higieny.

Jaka jest rola lekarza w dbaniu o dobrostan pacjenta w kontekście zdrowia przyzębia?

Lekarz każdej specjalności może odegrać ważną rolę we wczesnym wykrywaniu chorób przyzębia. Nie chodzi o to, aby lekarz POZ diagnozował chorobę przyzębia, ale aby pamiętał o zdrowiu jamy ustnej jako elemencie zdrowia pacjenta. Krótki wywiad i skierowanie do dentysty mogą pozwolić wykryć chorobę wcześniej. Chciałbym, aby pytanie o zdrowie jamy ustnej stało się naturalnym elementem wywiadu lekarskiego, podobnie jak pytania o palenie tytoniu, dietę czy aktywność fizyczną.

Jakie są znaki ostrzegawcze ze strony dziąseł, na podstawie których zarówno pacjent, jak i lekarz ogólny powinni pomyśleć o konsultacji dentystycznej czy periodontologicznej?

Pomocne może być pięć prostych pytań: czy podczas mycia zębów pojawia się krew? Czy zęby zaczęły się ruszać lub „wydłużać”? Czy mimo mycia utrzymuje się nieprzyjemny zapach z ust? Czy pojawiły się nowe przerwy między zębami? Czy ktoś w rodzinie stracił zęby w młodym wieku z powodu choroby przyzębia?

Twierdząca odpowiedź powinna skłonić do konsultacji stomatologicznej. Nie należy czekać na ból – zapalenie przyzębia może przez wiele lat rozwijać się bezboleśnie. Krwawienie dziąseł nie jest normą.