Interwencja RPL w PIP: błędy informacyjne dot. zasad udzielania odpoczynków po dyżurach

Zgłoszenia lekarzy

Do rzecznika praw lekarza OIL w Warszawie napłynęły sygnały od lekarzy rezydentów zatrudnionych w jednym z mazowieckich szpitali. Zgłoszenia dotyczyły m.in. braku możliwości skorzystania z przysługującego tygodniowego odpoczynku po dyżurach medycznych, w szczególności dyżurach pełnionych w soboty, a także wątpliwości co do prawidłowości naliczania i wypłaty wynagrodzenia za czas odpoczynku po dyżurach.

Z relacji lekarzy wynikało, że obowiązująca organizacja pracy prowadziła w praktyce do długotrwałego świadczenia pracy bez zapewnienia 35-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego. Zwracali również uwagę, że czas obowiązkowego odpoczynku po dyżurach nie zawsze był wliczany do podstawowego wymiaru czasu pracy, co skutkowało obniżeniem należnego wynagrodzenia.

Wniosek do PIP

W związku z powyższym rzecznik praw lekarza, działając na podstawie ustawy o izbach lekarskich oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wystąpiła do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Warszawie z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli. W piśmie wskazano na możliwe naruszenia prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego oraz przepisów regulujących zasady wynagradzania lekarzy rezydentów pełniących dyżury medyczne.

Rzecznik podkreślała, że prawo do odpoczynku ma fundamentalne znaczenie nie tylko dla ochrony zdrowia lekarzy, ale również dla bezpieczeństwa pacjentów i jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych. Wyjątki od zasady zapewnienia 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego – jako wyjątki od reguły – nie mogą być stosowane w sposób rozszerzający ani stały.

Ustalenia kontroli

Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę obejmującą m.in. sposób rozliczania dyżurów medycznych lekarzy rezydentów oraz zapewnianie odpoczynków dobowych i tygodniowych. W toku czynności kontrolnych przeanalizowano ewidencję czasu pracy wybranych pracowników oraz obowiązujące u pracodawcy zasady informowania o warunkach zatrudnienia.

Wyniki kontroli wskazały, że:

• pracodawca zapewniał lekarzom 11-godzinne odpoczynki dobowe oraz odpoczynki tygodniowe w wymiarze 35 godzin albo – w określonych przypadkach – co najmniej 24 godzin w okresie rozliczeniowym,
• nie stwierdzono przekroczenia przeciętnej 48-godzinnej normy czasu pracy u lekarzy, którzy nie wyrazili zgody na jej przekroczenie,
• praca w soboty, niedziele i święta odbywała się w ramach dyżurów medycznych.

Jednocześnie kontrola wykazała nieprawidłowość w zakresie treści informacji o dodatkowych warunkach zatrudnienia, przekazywanej pracownikom na podstawie Kodeksu pracy. W informacji tej wskazano ogólne normy odpoczynku dobowego i tygodniowego, jednak nie określono zasad udzielania odpoczynków w przypadku pełnienia dyżurów medycznych.

Państwowa Inspekcja Pracy uznała to za uchybienie informacyjne i skierowała do pracodawcy wniosek o doprecyzowanie przekazywanych pracownikom informacji, stosując środki prawne przewidziane w ustawie o PIP.

Znaczenie sprawy dla środowiska lekarskiego

Choć kontrola nie zakończyła się zakwestionowaniem całej organizacji czasu pracy, sprawa ma istotne znaczenie systemowe. Pokazuje bowiem, że brak jasnych, precyzyjnych i zgodnych z przepisami informacji o zasadach udzielania odpoczynku po dyżurach może prowadzić do niepewności prawnej, sporów interpretacyjnych oraz poczucia naruszenia praw pracowniczych.

Rzecznik Praw Lekarza OIL w Warszawie podkreśla, że prawo do odpoczynku nie ma charakteru iluzorycznego i nie może być ograniczane wyłącznie z powodu trudności organizacyjnych czy braków kadrowych. Właściwa organizacja dyżurów i jasne zasady informowania pracowników są obowiązkiem pracodawcy i leżą w interesie zarówno lekarzy, jak i pacjentów.

Sprawa potwierdza również, że zgłoszenia kierowane do Rzecznika Praw Lekarza stanowią realne narzędzie ochrony praw lekarzy i mogą prowadzić do konkretnych działań organów kontrolnych.